Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) seçim öncesinde ücretsiz kullandırılan doğal gazı mayıs ayı enflasyon verisinde sıfır olarak değerlendirmesine, "TÜİK çalışanların ekmeğiyle oynamaktan vazgeçmelidir" yorumunu yaptı.
DİSK-AR, TÜİK'in doğal gaz fiyatlarını enflasyon hesaplamasından düşeceği yönündeki açıklaması ile ilgili değerlendirme yaptı. TÜİK, 29 Mayıs 2023 tarihinde yaptığı 16 numaralı "Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (EPDK) 05.05.2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Doğalgaz Tüketimine İlişkin Sistem Kullanım Bedelleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar' konulu, 11835 Sayılı Kararının Tüketici Fiyat Endeksine Etkisi" başlıklı kamuoyu duyurusu ile TÜFE'de doğal gaz fiyatının sıfır kabul edileceğini ve enflasyonun buna göre hesaplanacağını; bu durumun 2023 yılı Mayıs ayında enflasyonda aşağı yönlü kuvvetli bir etki yaratacağını duyurdu.
Doğal gaz fiyatının sıfır kabul edilerek yapılan enflasyon hesaplaması birçok sorun ve emekçiler açısından büyük kayıplar yaratabileceği belirtilen açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
"TÜİK tarafından 04521 olarak numaralandırılan ve "şehir gazı ve doğal gaz" olarak adlandırılan maddenin TÜFE'ye etkisi yüzde 2,9'dur. Doğal gaz fiyatının 0 (sıfır) olarak kabul edilmesiyle, geriye kalan ve enflasyona yaklaşık yüzde 97,1 oranında etki eden bütün maddelerin aylık enflasyonunun yüzde 2,9'dan az olması durumunda aylık TÜFE eksi değerlere gerileyecek. Veya enflasyon aylık olarak 0 (sıfır) ya da çok az artmış olacak. Bunun sonucunda yılın ilk dört ayında yüzde 15,2 olan 4 aylık enflasyon oranı kalan iki ayda (mayıs ve haziran) gerileyebilir veya artmayabilir. Bu durum milyonlarca işçinin, memurun ve emeklinin gelirini olumsuz olarak etkileyebilir.
Bilindiği gibi işçilerin, memurların ve emeklilerin ücret, maaş ve aylık geliri genellikle 6 aylık enflasyon artışına göre belirleniyor. Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçiler, diğer özel sektör işçileri, emekliler ve memurlar ocak-haziran dönemine ait enflasyon oranına göre zam alıyor. Mayıs 2023 döneminde enflasyonun doğal gaz fiyatının sıfır kabul edilerek açıklanması, aylık enflasyonun gerilemesine yol açacağından işçiler, emekliler ve memurlar daha düşük oranda zam alacaklar. Özel sektör işçilerinin ve toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçilerin ücretleri için ise enflasyon oranı daha da özem kazanmaktadır. Memur maaşları ve emekli aylıklarına yapılacak zamlarda hükümet "iyileştirmeler" yapabilirken aynı durum özel sektör için çok daha zor. Bu nedenle özel sektör işçileri daha büyük kayba uğrayabilir.
Tüketici Fiyat Endeksi ile amaç tüketicilerin harcanabilir hanehalkı gelirini hesaplamak değil, fiyat artışlarını saptamaktır. Harcanabilir hanehalkı geliri, gelir ve yaşam koşullarına ilişkin anketlerle belirlenmektedir. Söz konusu EPDK kararı ile tüketicilerin ilk faturalarındaki kullanım bedelleri Hazine tarafından karşılanacak. Dolayısıyla fatura bedeli tüketici tarafından karşılanmasa da bir fatura bedeli söz konusudur. Doğal gaz bedelinin bir bölümünün veya tamamının Hazine tarafından karşılanması bir gelir desteği, sübvansiyondur. Geçmişte de doğalgaz tüketimi için kısmi Hazine desteği sağlandı. Dahası pek çok başka alanda da benzer destekler söz konusu olmaktadır. Örneğin ulaşımda yaşlılara, öğrencilere ve belirli gruplara sağlanan indirimler veya su tüketimine göre sağlanan indirimler söz konusudur. TÜİK şimdiye kadar bunların hiçbirini hesaba katmadan enflasyon hesaplaması yaptı. TÜİK geçmişte, sebebi ne olursa olsun, gerekçesi ne olursa olsun sübvansiyon ve gelir desteklerini hesaba katmadan enflasyon hesaplaması yaptı. Şimdi ise doğal gaz fiyatının sıfır kabul edilmesi, iyi niyetli olmayan, enflasyonu düşük göstermeyi amaçlayan bir operasyondur."
TÜİK ise kararı Avrupa Birliği'nin istatistik departmanı Eurostat'ın mevzuatına göre aldığını savunuyor.
EKONOMİ 02 Haziran 2023 Cuma, 14:20
Benzer Haberler