Dünya ayaklandı: Milyonlarca kişi sokaklara döküldü!

Fransa, lise öğrencilerinin yaklaşık bir aydır eğitim koşullarının iyileştirilmesi ve okullardaki öğretmen açığının giderilmesi talebiyle sürdürdüğü eylemlerin, yaşam pahalılığı ve kamu hizmetlerindeki gerilemeye yönelik daha geniş bir toplumsal tepkiye dönüşmesiyle sarsılıyor.

Hafta sonundaki protestoların ardından ulusa seslenen Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, şiddet görüntülerini kınayarak sorumluların cezalandırılması gerektiğini vurguladı. Macron, İçişleri Bakanı Laurent Nuñez'in sunduğu istifayı da kabul etmedi. Nuñez'den güvenlik önlemlerini gözden geçirmesini ve olaylara yol açan istihbarat ve planlama eksikliklerinin şeffaf biçimde araştırılmasını istedi.

Paris, Marsilya ve Lyon belediye başkanları da güvenlik önlemlerinin yetersiz kaldığını savunarak hükümetten açıklama talep etti. Böylece tartışma yalnızca protestocuların talepleriyle sınırlı kalmadı; güvenlik güçlerinin hazırlığı, kamu düzeninin korunması ve hükümetin kriz yönetimi de ülke gündeminin merkezine yerleşti.

Nuñez, önceki akşam Macron'a sunduğu istifa kararında, "Yüzlerce işyeri yağmalanmışken esnafın gözünün içine bakıp bu büyük kentlerin bazılarında 'kontrolü kaybetmedik' diyemezsiniz. Açıkçası kaybettik" ifadelerini kullandı.

Başbakan Sebastien Lecornu ise dün akşamdan itibaren ülkede bazı yerlerde kısmi sokağa çıkma yasağı uygulamaları talimatı verdi. "Ülkedeki düzensizliğin aşırı sol tarafından organize edildiğini" savunan Lecornu, olağanüstü hal ilan etmek yerine sokağa çıkma yasağı uygulamasını tercih ettiğini dile getirdi. "Düzeni yeniden sağlamak konusunda tamamen kararlıyım" diyen Lecornu, gösterilerde ortalığı kırıp dökenlerin bunun maliyetini ödemesi gerektiğini kaydetti.

MELENCHON'DAN TEPKİ 

Sosyalist Boyun Eğmeyen Fransa partisinin lideri ve cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Melenchon ise solu suçlayan Lecornu'dan kanıt sunmasını isteyerek "Kargaşanın alevini körüklemekten vazgeçmeli" dedi. Hafta sonu cumartesi günü düzenlenen gösteriler, son yılların en sert toplumsal gerilimlerinden birine dönüştü. Fransız İçişleri Bakanlığı ülke genelinde 550 bin kişinin gösterilere katıldığını açıklarken eylemciler bu sayının 800 bine ulaştığını ileri sürdü. Yaklaşık 2 bin 400 kişi gözaltına alındı ve bir protestocu kalp durması sonucu yaşamını yitirdi.

Gün boyunca birçok kentte barışçıl yürüyüşlerin yanı sıra şiddet olayları da yaşandı. Meydanlarda taleplerini barışçıl biçimde dile getirenlerle yağma ve saldırılara karışan gruplar arasındaki ayrım, Fransa'daki tartışmanın en önemli başlıklarından biri haline geldi.

Protestolar dün Paris'in simge yapılarından Louvre Müzesi'ne de taşındı. Öğrenciler, lise hareketiyle dayanışma amacıyla müzenin girişini bloke etti.

MACRON ORTADOĞU'DA

FRANSA Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülkesinde yaşanan krize karşın Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Katar'ı kapsayan üç günlük Körfez turuna çıktı. Dün ilk olarak Kuveyt'i ziyaret eden Macron, oradan da BAE'nin başkenti Abu Dabi'ye geçti. Fransız lider ziyaretlerini, küresel petrol arzının önemli bir kısmının geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin aksadığı ve bölgesel gerilimlerin tırmandığı bir dönemde yapıyor.

EYLEMLER AVRUPA'YI SARDI

FRANSA ile birlikte Avrupa'nın farklı başkentlerinde de gösteriler düzenleniyor. Protestolar farklı nedenlerle ortaya çıksalar da her ülkede yaşam pahalılığı ve geçim zorluğu gündemleri öne çıkıyor.

Belçika'nın başkenti Brüksel'de öğrenciler, bir ayı aşkın bir süredir eğitim politikaları, üniversite kayıt ücretleri ve bütçe kesintilerine karşı sokağa çıktı. Hafta sonu düzenlenen gösteriler sırasında polis göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Yetkililer geçen cuma düzenlenen eylemlerde 195 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.

Portekiz'de de özellikle başkent Lizbon'da düşük ücretler, artan yaşam maliyetleri ve konut krizi 10 gündür protesto ediliyor.

Lizbon'un merkezinde düzenlenen yürüyüşe öncülük eden ülkenin en büyük sendika konfederasyonu CGTP, eyleme on binlerce kişinin katıldığını açıkladı. Özellikle büyük kentlerde kiraların yükselmesi ve konut sahibi olmanın giderek zorlaşması, halkın ana gündemlerini oluşturuyor.

İtalya'nın Milano kentinde de yaşam pahalılığına karşı haftasonu protestolar düzenlendi. "İtalya Meydanda" sloganıyla düzenlenen gösterilerde polisin sert müdahalesi sonucu göstericilerle çatışmalar yaşandı. Kent merkezinde mağazalar zarar gördü ve barikatlar ateşe verildi.

İSPANYA'DA BAŞLAMIŞTI

İspanya'da ise geçen ay fahiş konut kiraları ve kiracıların evlerinden tahliyelerine karşı kitlesel protestolar düzenlenmiş; ülkede erken seçim kararı alınmıştı.

Arnavutluk'un başkenti Tiran'da da hükümet karşıtı protestolar altıncı gününe girerken Başbakan Edi Rama dün göstericilerin istifa talebini reddetti. Göstericiler, üniversitelerdeki kötü koşullara, yüksek öğrenim ücretlerine, yolsuzluğa ve işsizliğe hükümetin çözüm bulmasını istiyor.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu'ndan Fransa'daki protestolarla ilgili dün yapılan açıklamada, barışçıl protestonun, tüm demokratik ülkelerde temel hak olduğu ve korunması gerektiği belirtilerek gösterilere katılanlarla şiddet eylemlerinde bulunanların birbirine karıştırılmaması uyarısı yapıldı.