Güneş Sistemi'nde yeni bir cüce gezegen adayı keşfedildi

Güneş Sistemi'nin uzak bölgelerinde, yıllardır gözlemlenmesine rağmen fark edilmeyen büyük bir gökcismi ortaya çıkarıldı. Şili'deki Vera C. Rubin Gözlemevi'nin verilerini inceleyen bilim insanları, Neptün'ün ötesinde Güneş'in çevresinde dolanan ve cüce gezegen olabileceği düşünülen yeni bir cisim keşfetti. Live Science, ilk belirlemelere göre bu cüce gezegenin boyutunun Plüton'dan daha büyük olabileceğinin tahmin edildiğini belirtti.

Uluslararası Astronomi Birliği'nin (IAU) Küçük Gezegen Merkezi tarafından 27 Ekim'de duyurulan keşifte, gökcismine geçici olarak 2026 ED138 adı verildi.

Gökbilimcilerin ilk hesaplamalarına göre cismin çapı yaklaşık 600 ile 1.500 kilometre arasında değişiyor. Bu büyüklük, onu Güneş Sistemi'nin dış bölgelerinde bugüne kadar keşfedilen en büyük cüce gezegen adayları arasına yerleştiriyor.

MİLYONLARCA YILDIZIN ARASINDA GİZLENMİŞ

Keşfin en dikkat çekici yönlerinden biri, gökcisminin neden bugüne kadar fark edilmediği.

2026 ED138, Dünya'dan bakıldığında Samanyolu'nun milyonlarca yıldızın bulunduğu yoğun bir bölgesinin önünde görünüyor. Bu nedenle önceki gökyüzü taramalarında arka plandaki yıldızların ışıkları arasında ayırt edilemediği düşünülüyor.

Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Matthew Holman, Rubin Gözlemevi'nin farklı zamanlarda kaydettiği görüntüleri karşılaştıran bir yazılım kullanarak gökcismine ulaştı.

Holman ve meslektaşı Kevin Napier tarafından geliştirilen yazılım, milyarlarca ışık noktasını tarayarak farklı tarihlerde aynı gökcismine ait olabilecek görüntüleri eşleştiriyor.

13 Ekim'de verileri inceleyen Holman, alışılmadık derecede parlak bir gökcisminin hareket ettiğini fark etti. Cismin parlaklığı ve Güneş'e uzaklığı, oldukça büyük olabileceğini gösteriyordu.

Araştırmacılar, keşfi doğrulamak amacıyla önce Rubin'in daha eski görüntülerini, ardından başka teleskopların arşivlerini taradı.

10 YILLIK GÖRÜNTÜLERDE İZİ BULUNDU

İncelemeler sonucunda 2026 ED138'in Rubin Gözlemevi tarafından 4 Mart ile 11 Temmuz 2026 arasında 20 farklı gecede toplam 30 kez görüntülendiği belirlendi.

Araştırmacılar daha sonra 2016 yılına kadar uzanan Dark Energy Camera (DECam) arşivindeki görüntülerde de aynı gökcisminin izlerini tespit etti.

Böylece cismin Güneş çevresindeki hareketi on yılı aşan gözlem verileriyle incelenebildi.

Hesaplamalara göre 2026 ED138, Güneş'ten yaklaşık 6,9 milyar kilometre uzaklıkta bulunuyor. Bu uzaklık, Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin yaklaşık 46 katına karşılık geliyor.

Cismin yörüngesinin Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin genel yörünge düzlemine göre yaklaşık 24 derece eğimli olması da dikkat çekiyor.

YENİ BİR CÜCE GEZEGEN Mİ?

2026 ED138'in cüce gezegen olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağı henüz kesinleşmedi.

Uluslararası Astronomi Birliği'nin tanımına göre bir gökcisminin cüce gezegen sayılabilmesi için Güneş'in çevresinde dolanması, kendi kütleçekimi sayesinde yaklaşık küresel bir şekil alabilecek kadar büyük olması ve bir gezegenin uydusu olmaması gerekiyor. Ayrıca gezegenlerden farklı olarak yörüngesinin çevresindeki diğer cisimleri temizlemiş olması gerekmiyor.

Araştırmacılar, 2026 ED138'in parlaklığını ve Güneş'e uzaklığını kullanarak çapını tahmin etti. Ancak yüzeyinin gelen ışığın ne kadarını yansıttığı henüz bilinmiyor.

Bu nedenle cismin gerçek çapının belirlenmesi ve yaklaşık küresel bir şekle sahip olup olmadığının anlaşılması için yeni gözlemlere ihtiyaç duyuluyor.

Uluslararası Astronomi Birliği tarafından resmen tanınan beş cüce gezegen bulunuyor: Plüton, Ceres, Eris, Haumea ve Makemake.

2026 ED138'in gerekli özellikleri taşıdığının doğrulanması halinde bu gruba yeni bir üye eklenebilir. 

Kaynak:BirGün