Meslek lisesi mezunlarının tercihi değişti: Öncelik üniversite

Mesleki eğitimde pay geriledi, mezunların yönü YKS

Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi (EBSAM), "Mesleki ve Teknik Eğitimin Son On Yılı ve Geleceği: Tespitler ve Öneriler" başlıklı odak analiz çalışmasının sonuçlarını açıkladı. Raporda, nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi ve istihdam odaklı politikaların hayata geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Araştırmaya göre Türkiye'de mesleki ve teknik ortaöğretimdeki öğrenci sayısı 1 milyon 681 bin olmasına rağmen, ortaöğretim içindeki pay son on yılda yüzde 36'dan yüzde 31,5'e düştü. OECD ülkelerinde mesleki programlardaki öğrenci ortalamasının yüzde 44 olduğu bilgisi paylaşıldı.

MESEM sayısı arttı, tanıtım ve haklar başlığı öne çıktı

Türkiye gazetesinin aktardığına göre, raporda mesleki eğitim merkezlerine (MESEM) kayıtlı öğrenci sayısının 2016'da 36 bin 619 iken 2025'te 420 bin 330'a yükseldiği ifade edildi. Buna rağmen öğrenci ve velilere tanıtım, rehberlik hizmetleri ve sektör iş birliklerinin yetersiz bulunduğu, merkezlerin "cazibe merkezleri" hâline gelmesi için tanıtım, rehberlik ve hukuki hakların güvence altına alınması önerildi.

Özel sektör payı: Türkiye yüzde 6,4

OECD ülkelerinde mesleki eğitimde özel sektör payının ortalama yüzde 23 olduğu, Türkiye'de ise bu oranın yüzde 6,4 seviyesinde kaldığı kaydedildi. Raporda, özel sektörün mesleki eğitime katılımını artıracak teşvik mekanizmaları çağrısı yapıldı.

Mezunlar istihdam yerine sınava başvuruyor

Raporda, mesleki ve teknik ortaöğretimden yeni mezun olanların büyük çoğunluğunun işgücüne katılmak yerine üniversite giriş sınavına başvurduğu belirtildi. Verilere göre 2023'te mesleki ve teknik ortaöğretimden yeni mezun olan 334 bin 880 kişiden 313 bin 719'u, 2024'te 360 bin 81 yeni mezundan 352 bin 545'i üniversite giriş sınavına başvurdu. Son iki yılda sınava başvurmayan mezun sayısının "çok azaldığı" ve yeni mezunların "tamamına yakınının" başvurduğu tespiti aktarıldı.

"Erken yönlendirme" vurgusu ve ülke örnekleri

Rapor, Almanya, Japonya, Finlandiya, Birleşik Krallık ve Güney Kore örneklerinde mesleki eğitimin başarısında erken yönlendirme, iş-okul iş birliği, esnek geçişler ve ömür boyu öğrenme mekanizmalarının öne çıktığına işaret etti. Almanya'da 25-34 yaş grubunda 2024 istihdam oranlarının genel lise mezunlarında yüzde 69,2, mesleki ve teknik lise mezunlarında yüzde 89,3 olduğu bilgisi paylaşıldı. Raporda Türkiye için de mesleki eğitimin itibarı, yönlendirme süreçleri ve istihdam teminatının birlikte ele alınması gerektiği ifade edildi.