Mısır'dan Türkiye-Libya deniz yetki anlaşmasına itiraz

Mısır, Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasını onaylamasına sert tepki gösterdi. Kahire yönetimi, söz konusu anlaşmayı "kesin hükümsüz ve hukuki sonuç doğurmayan" bir düzenleme olarak nitelendirdi.

Al Arabiya'nın aktardığına göre, Mısır Dışişleri Bakanlığı, 21 Ekim Çarşamba günü yayımladığı açıklamada, Libya parlamentosunun onay kararının Mısır bakımından herhangi bir hukuki yükümlülük veya sonuç doğurmayacağını bildirdi.

ULUSLARARASI HUKUK İTİRAZI

Mısır Dışişleri Bakanlığı, Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatının uluslararası deniz hukukunun temel ilkelerine ve 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin (BMDHS) münhasır ekonomik bölge ile kıta sahanlığının sınırlandırılmasına ilişkin hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürdü.

Kahire yönetimi, deniz yetki alanlarının belirlenmesinde hakkaniyet ve adalet ilkelerinin gözetilmesi gerektiğini savunarak, mutabakatın Mısır'ın münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığındaki egemen haklarını ihlal ettiği iddiasında bulundu.

Türkiye ise Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin tutumunu kıta sahanlığı hakları ve uluslararası hukukun hakkaniyet ilkeleri temelinde savunuyor. Ankara, tarafı olmadığı BMDHS'nin deniz yetki alanlarına ilişkin bütün hükümlerinin kendisi açısından bağlayıcı olduğu görüşünü kabul etmiyor.

"HAKLARIMIZI KORUYACAĞIZ"

Mısır Dışişleri Bakanlığı, Türkiye ile Libya arasında imzalanan mutabakat muhtırasına daha önce de kesin biçimde itiraz ettiğini hatırlattı.

Açıklamada, Mısır'ın ilan ettiği deniz sınırlarıyla çelişen ve söz konusu mutabakata dayanılarak gerçekleştirilecek her türlü işlem ve uygulamanın reddedildiği vurgulandı.

Kahire yönetimi ayrıca, uluslararası hukuktan kaynaklandığını savunduğu haklarını koruma ve bu hakların ihlaline yönelik girişimlere karşı gerekli adımları atma hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.

2019'DA İMZALANMIŞTI

Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları anlaşması, Kasım 2019'da Ankara ile dönemin Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti Başbakanı Fayiz es-Serrac yönetimi arasında imzalandı.

Doğu Akdeniz'de iki ülkenin deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını amaçlayan mutabakat, bölgedeki enerji kaynaklarının araştırılması ve işletilmesi bakımından stratejik önem taşıyor.

Ancak anlaşma, imzalandığı tarihten itibaren Yunanistan, Mısır ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin itirazlarıyla karşılaştı.

Bu ülkeler, mutabakatın kendi deniz yetki alanlarını ihlal ettiğini ve bölgedeki adaların deniz yetki alanlarına etkisini yeterince dikkate almadığını savunuyor.

Türkiye ise özellikle Yunan adalarının kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge üzerindeki etkisinin hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek anlaşmanın meşruiyetini savunuyor.

HAFTER'İN EN ÖNEMLİ DESTEKÇİLERİNDEN

Mısır, Libya'nın doğusundaki askerî güçlerin lideri Halife Hafter'in en önemli bölgesel destekçilerinden biri olarak öne çıkıyor. Kahire yönetimi, Libya'da 2014'te başlayan iç savaş sürecinde Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu'na siyasi ve diplomatik destek sağladı. Mısır'ın bu tutumunda, Libya ile paylaştığı yaklaşık 1.100 kilometrelik sınırın güvenliği, Müslüman Kardeşler bağlantılı hareketlere karşı politikası ve ülkenin doğusunda kendisine yakın bir yönetim bulunmasını istemesi belirleyici oldu. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Hafter'i defalarca Kahire'de ağırlayarak desteğini açıkça ortaya koydu.

Mısır'ın Hafter'e verdiği desteğin en somut göstergelerinden biri, 2019'da Trablus'a yönelik askerî harekât sırasında ortaya çıktı. Nisan 2019'da Hafter'in Trablus'u ele geçirme operasyonu devam ederken Sisi'nin kendisini Kahire'de kabul etmesi de bu yakınlığın açık göstergelerinden biriydi. 

İki ülke arasındaki yakınlığın en kritik aşaması ise Haziran 2020'de yaşandı. Türkiye'nin desteklediği Trablus merkezli güçlerin Hafter birliklerini geri püskürtmesi üzerine Sisi, Sirte-Cufra hattını Mısır'ın "kırmızı çizgisi" ilan ederek doğrudan askerî müdahale tehdidinde bulundu. Mısır ordusuna ülke dışında operasyon hazırlığı talimatı verilirken, Temmuz 2020'de Mısır Parlamentosu Libya'ya asker gönderilmesinin önünü açan kararı onayladı.

Kaynak: Cumhuriyet