Sosyal medyada yeni dönem 1 Kasım'da başlıyor

Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni dönem 1 Kasım'da başlayacak.

10 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlanan "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik" kapsamında, sosyal medya platformlarında yaş doğrulaması zorunlu hale getirilecek.

Düzenlemeye göre 15 yaşından küçük çocuklar sosyal medya hesabı açamayacak. 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar ise kendilerine özel güvenlik ve kullanım sınırlamalarıyla sosyal medyayı kullanabilecek.

Yeni düzenleme yalnızca çocukları değil, yeni hesap açacak yetişkinleri ve mevcut sosyal medya kullanıcılarını da ilgilendiriyor.

15 YAŞ ALTINA HESAP AÇILAMAYACAK

Yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hesap hizmeti sunamayacak.

1 Kasım'dan sonra yeni hesap açmak isteyen kullanıcıların yaş doğrulaması yapması gerekecek. Doğrulamada 15 yaşın altında olduğu belirlenen kullanıcıların hesap oluşturmasına izin verilmeyecek.

Düzenleme yürürlüğe girmeden önce açılmış hesaplar da denetim kapsamına alınacak.

31 Mart 2027'ye kadar yapılacak doğrulamada 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların mevcut hesapları, kullanıcıya bilgi verilmesinin ardından kapatılacak.

İtiraz edilmeyen hesaplara ait verilerin silinmesi öngörülürken itiraz halinde veriler başvuru sonuçlanana kadar korunacak.

YAŞ DOĞRULAMASI e-DEVLET ÜZERİNDEN YAPILACAK

Yeni sistemin merkezinde e-Devlet üzerinden oluşturulacak "yaş doğrulama belirteci" bulunacak.

Kullanıcı önce e-Devlet sistemi üzerinden kimliğini doğrulayacak. Ardından Siber Güvenlik Başkanlığı'nın yaş doğrulama hizmeti aracılığıyla dijital belirteç oluşturacak.

Bu belirteç sosyal medya platformuna iletilecek ve platform kullanıcının hangi yaş grubunda olduğunu kontrol edecek.

15 yaşından küçük kullanıcıların hesap açmasına izin verilmeyecek. 15-17 yaş grubundaki kişiler ise çocuklara özel kurallar kapsamında hesap kullanabilecek.

KİMLİK NUMARASI VE DOĞUM TARİHİ PLATFORMALARA VERİLMEYECEK

Yönetmeliğe göre yaş doğrulaması sırasında sosyal medya şirketlerine kullanıcının adı, soyadı, kimlik numarası ya da doğum tarihi aktarılmayacak.

Dijital belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını, 15 yaşını geçmişse 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek.

Platformlar ilk doğrulamanın ardından da kendi teknolojik araçlarıyla yaş kontrolü yapabilecek.

Bir hesabın beyan edilen yaş grubundan farklı bir kişi tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşması halinde hesap geçici olarak askıya alınabilecek ve kullanıcıdan yeniden e-Devlet doğrulaması istenebilecek.

MEVCUT HESAPLAR İÇİN SON TARİH 31 MART 2027

Yeni açılacak hesaplarda yaş doğrulama şartı 1 Kasım'da başlayacak.

Halihazırda hesabı bulunan kullanıcılara ise 31 Mart 2027'ye kadar geçiş süresi tanınacak. Bu tarihe kadar mevcut hesap sahiplerinin en az bir kez yaş doğrulaması yapması gerekecek.

Doğrulama sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak. 15-17 yaş grubundakilerin hesapları ise çocuklara yönelik yeni kısıtlamalara tabi olacak.

Bu nedenle mevcut hesapların 1 Kasım'da topluca kapatılması söz konusu olmayacak.

15-17 YAŞ GRUBUNA YENİ KISITLAMALAR

Düzenlemede 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcılar için "çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet" modeli uygulanacak.

Bu kullanıcıların hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hesaba çevrilemeyecek.

Çocuk hesaplarında canlı yayın yapılamayacak. Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara kapalı olacak.

Çocuk kullanıcılar yalnızca kendilerinin takip ettiği hesaplardan mesaj alabilecek. Mesajlaşmalarda "görüldü" bilgisi de kullanılamayacak.

Çocukların hesaplarının başka kullanıcılara önerilmesi ve telefon rehberleriyle eşleştirilmesi de engellenecek.

"SONSUZ KAYDIRMA" SINIRLANDIRILACAK

Yönetmelikle çocukların sosyal medyada geçirdiği süreyi artıran bazı tasarım özelliklerine de sınırlama getirilecek.

İçeriklerin kullanıcı müdahalesiyle ya da otomatik biçimde aralıksız şekilde ekrana gelmesini sağlayan "sonsuz kaydırma" özelliği çocuk hesaplarında kullanılamayacak.

Çocukların çevrim içi davranışları üzerinden profil oluşturularak kişiselleştirilmiş reklam gösterilemeyecek.

Platformların ayrıca çocukların profil ve paylaşımlarının başkaları tarafından ekran görüntüsünün alınmasını önlemek için teknik tedbirler geliştirmesi gerekecek.

Çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltacak filtreleme ve içerik öneri sistemlerinin de uygulanması öngörülüyor.

EBEVEYNLERE KONTROL ARAÇLARI

Sosyal medya şirketlerine anne, baba ve yasal vasilerin kullanabileceği ebeveyn kontrol sistemleri oluşturma yükümlülüğü de getirildi.

Ebeveynler bu sistemler aracılığıyla çocukların gizlilik ve hesap ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini görebilecek ve sınır koyabilecek.

Satın alma, kiralama veya ücretli üyelik işlemlerinde ebeveyn onayı istenebilecek ve harcama limiti belirlenebilecek.

Kontrol araçlarının Türkçe ve kolay erişilebilir olması, farklı cihazlarda çalışabilmesi gerekecek.

"HESABINIZ KAPATILACAK" MESAJLARINA DİKKAT

Yeni sistemin yürürlüğe girmesine günler kala dolandırıcılık girişimlerine ilişkin de uyarı yapıldı.

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, 23 Ekim'de yaptığı açıklamada bazı dolandırıcıların yaş doğrulama düzenlemesini kullanarak sahte SMS, e-posta ve sosyal medya mesajları göndermeye başladığını duyurdu.

"Hesabınız kapatılacak" veya "Yaş doğrulamanızı hemen yapın" gibi ifadeler içeren sahte bağlantılar aracılığıyla kullanıcıların kişisel ve finansal bilgilerinin ele geçirilmeye çalışıldığı belirtildi.

Yetkililer, yaş doğrulama işlemlerinin yalnızca resmi e-Devlet sitesi ve resmi e-Devlet mobil uygulaması üzerinden yapılması gerektiğini vurguladı.

Kullanıcıların e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu, banka kartı bilgisi veya ücret talep eden mesajlara karşı dikkatli olması istendi.

YANLIŞLIKLA KAPATILAN HESABA İTİRAZ HAKKI

Yeni sistemde yaş doğrulama sonucu veya hesap kapatma kararına karşı itiraz yolu da açık olacak.

Sosyal medya platformlarının kullanıcıların ücretsiz başvurabileceği Türkçe bir itiraz mekanizması kurması gerekecek.

Başvurular yalnızca otomatik sistemler tarafından değil, insan incelemesiyle de değerlendirilecek.

İtiraz sonuçlanana kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinemeyecek. Kullanıcılar platform kararına karşı Siber Güvenlik Başkanlığı'na şikâyette bulunabilecek ve yargı yoluna başvurabilecek.