Türkiye'de gizli işsizlik alarmı

Karar'dan Berfu Kargı'nın haberine göre, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 yılı Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları, Türkiye'deki istihdam piyasasının yaşadığı yapısal dönüşümü ve gizli krizi gözler önüne serdi. Dün kamuoyuna yansıyan verilerde dar tanımlı işsiz sayısının 3 milyonun altına inerek yüzde 8,3'e gerilediği görülmüştü. Ancak aynı raporda, "Atıl İşgücü" oranının 3 puan birden fırlayarak yüzde 29,7'ye ulaşması kafalarda soru işaretleri yaratmıştı.

University of Greenwich Ekonomi Politikası Araştırma Merkezi'nden Doç. Dr. Cem Oyvat, sosyal medya hesabından yaptığı detaylı analizle bu çelişkili tablonun perde arkasını araladı. Dar tanımlı işsizliğin son 21 yılın dibinde olmasına karşın, atıl işgücünün verinin tutulmaya başlandığı 2014'ten bu yana en yüksek (yüzde 29,7) seviyesine çıktığını vurgulayan Doç. Dr. Oyvat, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verileriyle çarpıcı bir karşılaştırma yaptı.

Türkiye'nin atıl işgücü oranında dünya standartlarının çok üzerinde olduğunu belirten Oyvat, "137 ülke arasında atıl işgücü oranı en yüksek olan 20'nci ülke olduk. Fikir vermesi için söyleyeyim: Yıllarca işsizlikten şikâyet etmiş olan Yunanistan'da 2024 atıl işgücü oranı %15,0, İspanya'da %18,6. Bizim son açıklanan 2025 atıl işgücü oranımız ise %29,7" ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Oyvat'ın analizine göre, grafikteki yükselişte iş aramaktan umudunu kesen "potansiyel işgücü"nün rolü olsa da asıl patlama "Zamana Bağlı Eksik İstihdam" kaleminde yaşanıyor. Bu durumu "Haftada 40 saatten daha az çalışan, ancak imkân olursa daha fazla çalışabileceğini belirten kişiler" olarak tanımlayan Oyvat, bu grubun 2019 ile 2025 yılları arasında atıl işgücü oranını tek başına 8,8 puan artırdığına dikkat çekti.

"Part time çalışanlar memnun değil"

Verilere göre, özellikle 2023-2025 yılları arasında haftada 1-39 saat arası (yarı zamanlı) çalışanların oranı yüzde 22'den yüzde 28,9'a yükseldi. Doç. Dr. Cem Oyvat, hayat pahalılığının insanları nasıl daha fazla çalışmaya ittiğini, "2019 sonrasında sadece haftada 1-39 saat çalışanların oranında değil; bu durumdan memnun olmayanların, 'imkan olursa daha fazla çalışabilirim' diyenlerin oranında ciddi bir artış oldu. 2019'da yarı zamanlı çalışanların sadece yüzde 10'u daha uzun saatler çalışmak istediğini belirtirken, 2025'te bu oran yüzde 42,5'e fırladı." sözleriyle özetledi.