Türkiye-Suudi Arabistan arasında askeri işbirliği: Mekke Antlaşması'nın tam metni ortaya çıktı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos'ta imzalanan ve her türlü saldırıya karşı ortak savunma taahhüdü içeren "Mekke Antlaşması", kamuoyunda büyüyen tartışmaların gölgesinde kanun teklifi olarak TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Ortadoğu'da İsrail'in saldırganlığının ve bölgesel gerilimin had safhada olduğu bir dönemde Meclis gündemine gelen antlaşma, Ankara'nın dış politikasında yeni bir askeri ve siyasi cephe açıp açmayacağı sorusunu gündeme getirdi.

Özellikle Yemen'deki Husilerin doğrudan İsrail'i hedef alan füze ve insansız hava aracı saldırılarının yakın dönemde Suudi Arabistan hava savunma sistemleri tarafından engellenmesi, dikkati çeken bir ayrıntı olarak öne çıkıyor. Bu bağlamda, herhangi bir saldırı durumunda Türkiye'nin Suudi Arabistan'a sağlayacağı askeri desteğin ve olası bir çatışmada taraf olmasının, bölgedeki dengeler gözetildiğinde dolaylı olarak İsrail'in güvenliğini sağlamaya ve Tel Aviv'e yönelik tehditleri bertaraf etmeye hizmet eden bir adım anlamı taşıyabileceği yönündeki eleştiriler, muhalefet ve siyaset kulislerinde yüksek sesle dillendiriliyor.

TRT Haber'de yer alan bilgilere göre mutabık kalınan 16 maddeli antlaşmanın tamamı şöyle:

Madde 1: "Taraflar" birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar. "Taraflardan" herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, "Taraflar" bu tehdit(ler) veya tehlike(ler)i bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanırlar.

Madde 2: "Taraflardan" herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm "Taraflara" yönelik bir saldırı olarak kabul edilir. "Taraflardan" birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, "Taraflar" saldırıya uğrayan "Tarafa" birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir. Bu amaçla "Taraflar", Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci Maddesinin tanıdığı meşru müdafaa hakkının kullanılmasını teminen, ihtiyaç duyulan yardımın objektif değerlendirmesini müteakip sağlanacak desteğin kapsam ve niteliğine karar vererek; askeri imkân ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut imkanları çerçevesinde işbirliği yaparlar.

Madde 3: "Taraflar", işbu Anlaşma'nın 2'nci Maddesi gereğince savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.

Madde 4: "Taraflar" uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunurlar. "Taraflar" hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve milli güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmek üzere sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.

Madde 5: "Taraflar", bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek çabaları güçlendirirler.

Madde 6: Savaşta ve barışta "Taraflar", savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile "Tarafların" Silahlı Kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.

Madde 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla "Taraflar" karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler:

a) Savunma alanında ortak üretimin teşvik edilmesi,

b) Uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak Ar-Ge projeleri ile savunma inovasyonunun hayata geçirilmesi,

c) "Tarafların" topraklarında, herhangi bir "Tarafın" uzmanları vasıtasıyla insan kaynağının yetiştirilmesi ve askeri sanayinin desteklenmesi,

d) Savunma sanayii ile savunma Ar-Ge ve inovasyonu alanlarında uzmanlık ve edinilen derslerin paylaşılması,

e) "Tarafların" karşılıklı mutabakata varacağı diğer işbirliği alanları.

Madde 8: "Çekirdek Taraflar", ortak savunmaya stratejik yön vermek, "Taraflar" arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve işbu Anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, "Tarafların" Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi"ni kurar. Komite "Taraflar" arasında dönüşümlü evsahipliğiyle yılda iki defa toplanır. "Tarafların" Liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kez toplanabilir.

"Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi", gerekli gördüğü takdirde, alt komiteler kurabilir.

İşbu Anlaşmada öngörülen işbirliği alanlarının uygulanmasına yönelik işbirliği alanlarının uygulanması maksadıyla, gerektiğinde "Taraflar" arasında anlaşmalar veya protokoller müzakere edilir.

"Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi", "Çekirdek Tarafların" oydaşmasıyla, bu Anlaşmaya diğer

"Tarafların" katılımına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve onaylamaya yetkilidir.

"Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi"ne hizmet vermek üzere, merkezi Suudi Arabistan Krallığı'nda bulunan bir Sekretarya ihdas edilir. Sekretarya, Suudi Arabistan Krallığı ile bir merkez anlaşması akdeder. Sekretaryanın işleyişi, teşkilat yapısı ve kuruluşuna ilişkin usul ve esaslar, "Çekirdek Tarafların" oydaşmasıyla bilahare kararlaştırılır.

Sekretaryaya, "Çekirdek Taraflar" arasında dönüşümlü olarak üç yıllık bir süre için görevlendirilen bir Genel Sekreter başkanlık eder. İlk Genel Sekreter Pakistan İslam Cumhuriyeti vatandaşı olacaktır.

Bu maddenin hükümleri, "Taraflar" arasında mevcut askeri işbirliği komitelerinin çalışmalarına halel getirmez.

Madde 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla "Taraflar", bilgi güvenliği verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.

Madde 10: "Taraflar", lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda, silah mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlar.

Madde 11: Uluslararası hukuk ve "Tarafların" ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, "Taraflar", bu Anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.

Madde 12: İşbu Anlaşma, "Tarafların" daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.

Madde 13: "Taraflar", işbu Anlaşma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin mahremiyetine riayet ederler ve milli mevzuatlara saygı gösterirler.

Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler, "Taraflar" dışındaki bir devlet, şirket ya da kişiyle paylaşılmaz.

Gizlilik dereceli bilgi ve belgelere erişimin "bilmesi gereken" prensibiyle ve sadece uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip kişilere sağlanması temin edilir.

Madde 14: İşbu Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak herhangi bir anlaşmazlık, "Taraflar" arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostane bir şekilde çözülür.

Madde 15: İşbu Anlaşma "çekirdek Taraflar" arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.

Madde 16: İşbu Anlaşma, her bir "Tarafın" tabi olduğu usuller uyarınca onaylanacak ve son onay belgesinin "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.

Middleeasteye'den yer alan haberde ise Mekke Antlaşması'nın son maddesi olan 16. maddede farklı ayrıntılar olduğu görüldü. Sitede yer alan haberde anlaşmanın 16. ve son maddesi şu şekilde ifade edildi:

Madde 16:

1. Bu Anlaşma, her bir "Taraf" için geçerli olan usullere uygun olarak onaylanacak ve nihai onay belgesinin "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" Sekreterliğine tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.

2. Bu Sözleşme süresiz olarak yürürlükte kalacaktır.

3. Herhangi bir "Taraf", bu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra, diğer "Taraflara" diplomatik kanallar aracılığıyla en az üç ay önceden yazılı olarak çekilme niyetini bildirmek suretiyle bu Anlaşmadan çekilebilir.

4. Bu Sözleşmenin feshi veya Sözleşmeden çekilme, fesih veya çekilme tarihinden önce Taraflar arasında kararlaştırılan devam eden faaliyetleri veya projeleri etkilemeyecektir.

5. Tarafların gizli bilgi ve belgelerin korunması ve bunların ifşa edilmesinin önlenmesine ilişkin sorumlulukları, bu Anlaşmanın sona ermesinden veya Anlaşmadan çekilmeden sonra da devam edecektir.

Bu Anlaşma Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde üç aslına eklenerek imzalanmıştır ve her metin eşit derecede geçerlidir. Metinler arasında yorum farklılığı olması durumunda İngilizce metin geçerli olacaktır.

Bu Anlaşma, 7 Ağustos 2026 Cuma günü (24/2/1448 Hicri) Mekke'de imzalanmıştır.