Yargıtay'dan polis aramalarına sınır: O deliller geçersiz sayıldı

Polis sorumluluk bölgesinde yapılan uygulamada 2 kişi 'uyuşturucu madde ticareti yapmak' iddiasıyla gözaltına alındı.

Tutuklanan şüpheli hakkında Ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldı. Mahkeme, sanıkların mahkumiyetine hükmetti.

Sanık avukatlarının temyiz müracaatını değerlendiren Yargıtay 10. Ceza Dairesi, kolluk kuvveti tarafından yapılan önleme aramasının kapsamına dikkat çekip kararı bozdu.

Dosyayı yeniden değerlendiren Ağır Ceza Mahkemesi, sanıkların beraatine hükmetti. Cumhuriyet savcısı kararı temyiz etti. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, emsal bir karara imza attı. Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 20/2-a maddesine göre önleme arama kararında, aramanın yapılacağı yer, zaman, aramanın sebebi, konusu ve kapsamına açıkça yer verilmesi gerektiği vurgulandı.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi, soyut bir şekilde "polis sorumluluk bölgesinin" tamamını ilgilendiren önleme arama kararı verilemeyeceği gibi, bu şekilde verilmiş bir önleme arama kararı uyarınca da soyut olarak belirtilen "polis sorumluluk bölgesinin" tamamında önleme araması yapılamayacağına hükmetti. Bu şekilde elde edilen delillerin hukuka aykırı olması nedeni ile hükme esas alınamayacağına dikkat çekildi. Mahkemenin, sanıkların atılı suçu işledikleri sabit görülmediğinden beraatlerine ilişkin takdirinde bir isabetsizlik görülmediğinden cumhuriyet savcısının temyiz sebeplerinin reddiyle, hükmün oy birliği ile onandığı dile getirildi.

Öte yandan, aynı daire 2023 yılında verdiği bir başka kararında; önleme araması kararının içeriğinde önleme aramasının tatbikinin belirli suçlarla sınırlı tutulup tutulmadığı hususunun önemli olduğu hatırlatıldı. Karara göre; önleme araması kararının belirli suçlarla sınırlı tutulması hâlinde önleme araması neticesinde elde edilecek deliller belirtilen suçlar dışında delil olarak kullanılamaz ve hükme esas alınamaz. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda öngörülen suçların önlenmesi amacıyla verilen önleme araması kararı ile elde edilen uyuşturucu maddelerin 'uyuşturucu madde ticareti suçu' açısından delil vasfının bulunmadığı belirtildi.

Arama kararı iznini kim veriyor?

Önleme araması; Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu kapsamında Sulh Ceza Hakimi ya da hâkime ulaşılmasının zaman kaybına yol açacağı ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde illerde vali, ilçelerde kaymakam onayı ile uygulanıyor. Önleme araması kararını normal şartlarda kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine ilgili yerdeki Sulh Ceza Hâkimi verir. Kolluk amirlerinin (emniyet müdürü, amir vb.) veya cumhuriyet savcılarının önleme araması emri verme yetkisi yoktur. Kolluk amirinin sözlü ya da yazılı talimatıyla yapılan bir önleme araması tamamen hukuka aykırıdır ve bu yolla elde edilen deliller mahkemede geçersiz sayılır. Ayrıca önleme araması kararıyla konutlar ve özel iş yerleri asla aranamaz; bu izin yalnızca belirli umumi yerlerde, üstlerde, araçlarda ve eşyalarda geçerlidir.