Bursa'da da çok konuşulan beyaz et operasyonunun dikkat çeken delilleri!

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sektörde faaliyet gösteren bazı şirketler ve yetkilileri hakkında; haksız fiyat artışı iddiaları...

Fiyatlama süreçleri ve piyasa düzenine etki eden uygulamalara ilişkin başlatılan soruşturma kapsamında gözaltına alınan 29 şüphelinin adli kontrol kararıyla serbest bırakılmasına karar verildi.

13 şirkete denetim kayyumu atanan beyaz et operasyonu ülke genelinde olduğu gibi Bursa'da da hayli ses getirdi.

Operasyon kapsamında gözaltına alınan isimlerden biri de Keskinoğlu Yönetim Kurulu Başkanı Özer Matlı'ydı.

Aynı zamanda Bursa Ticaret Borsası Başkanı olan Matlı'nın, AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu'nda yer alan kardeşi Önder Matlı, Keskinoğlu'nun Yönetim Kurulu Başkan Vekili.

Keskinoğlu da denetim kayyumu atanan şirketlerden biri.

Bakan Akın Gürlek; operasyonla ilgili yaptığı açıklamada Adalet, İçişleri, Ticaret ile Hazine ve Maliye bakanlıklarının koordinasyon ve eş güdüm içinde hareket ettiğini bildirmişti.

Operasyonun ardından Rekabet Kurumu'nun geçen senelerde aldığı kararlar gündeme geldi.

Kurumun hazırladığı raporların soruşturma dosyasına girdiği de iddia edildi.

Öncelikle şunun altını çizmek gerekir:

Son bir ya da iki yıldaki fiyat değişimleriyle operasyonu okumak doğru değildir.

Nitekim Rekabet Kurumu'nun para cezasına hükmettiği kararında fiyat hareketlerine ilişkin incelemelerin Ocak 2019'a uzandığı görülüyor.

Kurumun kararında yer alan grafiklerde Ocak 2019-Temmuz 2024 aralığında incelemeye alınan şirket hareketlerindeki paralellik beyaz etteki kartelleşmeyi net şekilde gözler önüne seriyor.

Hazırlanan raporda "tüm ürün gruplarında teşebbüslerin ağırlıklı ortalama fiyatlarının birbirine oldukça yakın bir seyir izlediği gözlemlenmektedir" deniliyor.

Kurul kararında çok sayıda yazışma delili de bulunuyor.

Örnek vermek gerekirse...

Delil 8:

Delil 79:

Delil 80:

Kurul kararında şu tespitlerde de bulunulmuş:

- "Başta fiyat ve üretim miktarları olmak üzere, incelenen pazarın niteliklerine göre, paylaşılmaları halinde pazarın temel rekabet parametrelerini şeffaflaştıran, teşebbüslerin birbirlerinin hamlelerine ilişkin sahip oldukları belirsizlikleri ortadan kaldıran, maliyet, satış verileri, kapasite kullanım oranları, stok durumları ve bunlara benzer niteliklere sahip tüm bilgiler rekabet ortamı açısından üst düzeyde hassas bilgiler olarak kabul edilmektedir."

- "Her ne kadar kapasite ve yıllık üretim miktarı gibi bilgilerin kamuya açık kaynaklardan edinilebildiği kabul edilse de, ön araştırma ve soruşturma süreçlerinde elde edilen birçok belgede, normal şartlarda rakiplerin sahip olamayacağı ayrıntıdaki bilgilerin teşebbüsler tarafından paylaşıldığı görülmektedir."

- "Beyaz et pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden elde edilen delillerde yer alan rakiplere ait; ürün alt kırılımında kapasite verileri, maliyet verileri, detaylı satış verileri, üretim miktarları, stok bilgileri, alt kırılımlarda (kıyma ve deri) donuk stok miktarları, kapasite verileri (teşebbüs özelinde damızlık kapasitesi, günlük, haftalık ve aylık bazda üretim ve kesim kapasitesi vb.), günlük kesim adedi, haftalık civciv giriş adedi, bayi iskonto oranları, yatırım planları ile güncel ve geleceğe dönük liste fiyatlarının kamuya açık kaynaklardan elde edilmesi mümkün görülmemektedir."

Keskinoğlu'na bu gerekçelerle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiğinden ötürü 03.05.2024 tarihinde 143.975.710,00 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiş.

Firma uzlaşmayı kabul edince cezasında indirime gidilerek 107.981.782,50 tutarında idari para cezası uygulanmasına hükmedilmiş.

İddiaya göre soruşturma dosyasında...

"Bütün tavuk ürününün; 2022 yılının Ekim ayında kilogram ortalama maliyetinin 34,09.-TL iken 2023 yılı Ekim ayı ortalama maliyetinin 41,30.-TL olduğu, aynı ürünün; 2022 yılının Ekim ayında kilogram ortalama satış fiyatının 27,77.-TL iken, 2023 yılı Ekim ayı ortalama satış fiyatının 50,56.-TL olduğu, bu durumda, bütün tavuk ürünün 2022 Ekim Ayı ile 2023 Ekim ayı arasında ortalama maliyetlerde %21 oranında artış olmuş iken aynı dönemde ortalama satış fiyatında %82 oranında artış yapıldığı...

Aynı dönem zarfında; tavuk göğüs ürününde ise maliyetlerdeki artış %34 iken, satış fiyatındaki artışın %93 olduğu, üst but tavuk ürününde maliyetlerdeki artış %30 iken, satış fiyatındaki artışın %95 olduğu anlaşılmış olup, Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Ekim 2022-Ekim 2023 döneminde maliyetlerdeki değişimin oldukça üzerinde fiyat artışı yaptığı, bu kapsamda, şirketin fiyat artışlarının fahiş fiyat olarak değerlendirilebileceği" şeklinde değerlendirmelerin yer aldığı da öne sürülüyor.

Bakın...

Ticaret Bakanlığı, 09 Şubat 2026'da, kanatlı eti ihracatının durdurulmasına yönelik tedbirleri hayata geçirmişti.

Yapılan açıklamada, "Tüketicilerimizi mağdur edebilecek ve fahiş fiyat istismarı yoluyla piyasa işleyişini bozabilecek nitelikteki her türlü uygulama ve spekülatif fiyatlama davranışı, Ticaret Bakanlığımız tarafından yakından takip edilmekte; gerekli denetim ve yaptırım süreçleri kararlılıkla yürütülmektedir" denilmişti.

İdari para cezalarına, ihracat yasağına rağmen bildiğini okuyan...

Fahiş fiyatlarla yurttaşın cebine darbe vuran...

'Devlet içinde devlet' gibi davranan yapılanmadan güç alan beyaz et karteline karşı diğer yaptırımlar yetersiz kalınca Adalet Bakanlığı'nın devreye girdiği anlaşılıyor.

Ankara'daki bir zümreden aldıkları güçle paralel hâkimiyetler oluşturmaya çalışan güruhun diğer faaliyetlerinin de üzerine gidilip, gidilemeyeceğini ise zaman gösterecek.